1. Tổng quan về hoạt động nghiên cứu khoa học của Khoa.
Khoa Công nghệ thông tin – Trường Đại học Xây dựng Hà Nội là một trong những đơn vị đào tạo và nghiên cứu quan trọng của Nhà trường, đóng vai trò then chốt trong việc phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin phục vụ trong các lĩnh vực của xã hội, trong đó có các lĩnh vực là thế mạnh của trường gồm xây dựng, giao thông, hạ tầng đô thị và chuyển đổi số. Bên cạnh nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học (NCKH) luôn được xác định là một trong những trụ cột chiến lược của Khoa nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đóng góp vào sự phát triển của khoa học công nghệ và phục vụ nhu cầu thực tiễn của xã hội.
Hiện nay, Khoa Công nghệ thông tin có quy mô đào tạo khoảng 2.800 sinh viên, với chỉ tiêu tuyển sinh hàng năm khoảng 700 sinh viên cho 6 ngành/chuyên ngành gồm: Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính, An toàn thông tin, Khoa học dữ liệu, Công nghệ đa phương tiện và Tin học xây dựng. Quy mô đào tạo lớn tạo ra nhu cầu cấp thiết trong việc tăng cường hoạt động nghiên cứu khoa học gắn với đào tạo, giúp sinh viên tiếp cận sớm với các hướng nghiên cứu hiện đại và công nghệ mới.
Đội ngũ giảng viên của Khoa hiện gồm 68 giảng viên cơ hữu, trong đó có các phó giáo sư, tiến sĩ và thạc sĩ thuộc nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau, tham gia tích cực trong hoạt động nghiên cứu khoa học.
Hoạt động nghiên cứu khoa học của Khoa trong những năm gần đây chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực:
- Trí tuệ nhân tạo và học máy
- Phân tích dữ liệu và khoa học dữ liệu
- An toàn thông tin và bảo mật hệ thống
- Internet vạn vật (IoT) và hệ thống nhúng
- Mô phỏng và tin học trong xây dựng
- Toán học và những ứng dụng trong kỹ thuật.
Các nghiên cứu này được triển khai thông qua các đề tài cấp trường, cấp bộ, đề tài Nafosted, các công bố khoa học trong nước và quốc tế, cũng như các dự án hợp tác với doanh nghiệp và các viện nghiên cứu.
Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu khoa học của Khoa vẫn còn một số hạn chế nhất định. Các nhóm nghiên cứu hiện nay còn phân tán, chưa hình thành nhiều nhóm nghiên cứu mạnh có tính liên ngành và định hướng sản phẩm. Nhiều giảng viên tham gia các nhóm nghiên cứu của các trường đại học khác hoặc doanh nghiệp, trong khi sự liên kết nội bộ giữa các bộ môn trong Khoa vẫn cần được tăng cường. Bên cạnh đó, do áp lực giảng dạy lớn (tỷ lệ giảng viên/sinh viên khoảng 1/51), nhiều giảng viên chưa có điều kiện dành nhiều thời gian cho nghiên cứu chuyên sâu.
Trước bối cảnh đó, Khoa Công nghệ thông tin đã xây dựng Đề án nâng cao năng lực giai đoạn 2025–2030, trong đó xác định việc phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, xây dựng phòng thí nghiệm liên ngành và định hướng nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tiễn là nhiệm vụ trọng tâm.
2. Định hướng phát triển các nhóm nghiên cứu và phòng Lab IA
Nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, Khoa Công nghệ thông tin định hướng xây dựng một phòng thí nghiệm liên ngành (Lab IA – Intelligent Applications Lab) phục vụ các hướng nghiên cứu mũi nhọn của Khoa. Lab IA được thiết kế như một trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ, nơi kết nối giữa giảng viên, sinh viên, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp.
Phòng thí nghiệm được trang bị hệ thống máy trạm hiệu năng cao, máy chủ AI phục vụ huấn luyện mô hình học sâu, hệ thống thiết bị IoT, thiết bị thực tế ảo (VR/XR), cũng như môi trường thử nghiệm an toàn thông tin. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để triển khai các dự án nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới.
Các hướng nghiên cứu chính của Lab IA bao gồm:
1. Trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn
Đây là hướng nghiên cứu trọng điểm của Khoa trong giai đoạn tới, tập trung vào các lĩnh vực như học máy, học sâu, khai thác dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo ứng dụng. Các nghiên cứu hướng tới việc xây dựng các mô hình dự báo và phân tích dữ liệu phục vụ các lĩnh vực như xây dựng thông minh, đô thị thông minh, giao thông và quản lý hạ tầng.
Các giảng viên thuộc các bộ môn Khoa học máy tính và Công nghệ phần mềm cùng nhiều giảng viên trẻ sẽ tham gia phát triển nhóm nghiên cứu này.
2. An toàn thông tin và điều tra số
Hướng nghiên cứu này tập trung vào các vấn đề bảo mật hệ thống, phân tích mã độc, phát hiện lỗ hổng bảo mật và điều tra số. Môi trường thử nghiệm an toàn thông tin trong phòng lab cho phép mô phỏng các kịch bản tấn công – phòng thủ nhằm phục vụ đào tạo và nghiên cứu.
Hoạt động nghiên cứu sẽ gắn với các cuộc thi an toàn thông tin, các dự án hợp tác với doanh nghiệp và các chương trình đào tạo chuyên sâu trong lĩnh vực bảo mật.
3. Internet vạn vật và hệ thống thông minh
Internet vạn vật (IoT) là một hướng nghiên cứu có tiềm năng lớn trong lĩnh vực xây dựng và hạ tầng đô thị. Các nghiên cứu sẽ tập trung vào việc phát triển hệ thống cảm biến thông minh, thu thập dữ liệu từ công trường, giám sát công trình và tích hợp dữ liệu vào các hệ thống phân tích thời gian thực.
Các giảng viên thuộc bộ môn Kỹ thuật máy tính và Hệ thống – Mạng máy tính sẽ đóng vai trò nòng cốt trong hướng nghiên cứu này.
4. Toán học và mô hình tính toán trong kỹ thuật
Toán học là nền tảng quan trọng cho nhiều lĩnh vực nghiên cứu của Khoa. Nhóm nghiên cứu này tập trung vào các hướng như giải tích hình học thực và phức, hình học vi phân, lý thuyết phân bố giá trị Nevanlinna cũng như các mô hình toán học ứng dụng trong kỹ thuật và khoa học dữ liệu.
5. Blockchain trong chuỗi cung ứng xây dựng
Một trong những hướng nghiên cứu mới của Khoa là ứng dụng công nghệ blockchain trong quản lý chuỗi cung ứng xây dựng. Các nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc vật liệu, quản lý minh bạch các giai đoạn thi công và bảo trì công trình.
Hướng nghiên cứu này có tiềm năng lớn trong việc kết nối với các doanh nghiệp xây dựng và phát triển các hệ thống quản lý dự án thông minh.
6. Chuyển đổi số trong xây dựng và giao thông
Đây là hướng nghiên cứu mang tính liên ngành, kết hợp giữa công nghệ thông tin và lĩnh vực xây dựng – giao thông. Các nghiên cứu tập trung vào số hóa dữ liệu công trình, mô phỏng công trình bằng công nghệ thực tế ảo, phân tích dữ liệu công trường và hỗ trợ ra quyết định trong quản lý dự án.
3. Liên kết nghiên cứu và hợp tác doanh nghiệp
Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học, Khoa Công nghệ thông tin chú trọng phát triển các hoạt động hợp tác với doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Trong giai đoạn tới, Khoa định hướng tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ lớn như Viettel, VNPT, FPT, CMC, Bkav cũng như các công ty hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và an toàn thông tin.
Các hoạt động hợp tác bao gồm:
- Phối hợp triển khai các dự án nghiên cứu ứng dụng
- Tổ chức hội thảo khoa học và hội thảo công nghệ
- Hỗ trợ sinh viên thực tập và tham gia các dự án thực tế
- Đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và học viên cao học
Thông qua các hoạt động này, Khoa không chỉ nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học mà còn tăng cường khả năng chuyển giao công nghệ và ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
4. Vai trò của sinh viên trong hoạt động nghiên cứu
Sinh viên là một thành phần quan trọng trong hệ sinh thái nghiên cứu của Khoa. Trong những năm tới, Khoa sẽ thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên thông qua các nhóm nghiên cứu, các câu lạc bộ học thuật và các đội thi công nghệ.
Các đội thi chuyên môn trong các lĩnh vực như AI, IoT, An toàn thông tin sẽ được thành lập nhằm tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận với các bài toán thực tế và tham gia các cuộc thi lớn như:
- Olympic Tin học và AI sinh viên
- Cuộc thi An toàn không gian mạng Việt Nam
- Các cuộc thi AI Hackathon và Data Challenge
Những hoạt động này không chỉ giúp sinh viên nâng cao năng lực chuyên môn mà còn góp phần quảng bá hình ảnh và thương hiệu của Khoa Công nghệ thông tin trong cộng đồng học thuật và công nghiệp.
5. Kết luận
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, việc phát triển năng lực nghiên cứu khoa học là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế học thuật của Khoa Công nghệ thông tin – Trường Đại học Xây dựng Hà Nội. Với đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao, định hướng nghiên cứu rõ ràng và kế hoạch xây dựng phòng thí nghiệm liên ngành Lab IA, Khoa đang từng bước hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, hướng tới các công bố khoa học quốc tế và các dự án nghiên cứu ứng dụng có giá trị thực tiễn.
Trong giai đoạn 2025–2030, Khoa đặt mục tiêu phát triển các hướng nghiên cứu mũi nhọn gắn với nhu cầu của ngành xây dựng và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Những nỗ lực này sẽ góp phần xây dựng Khoa Công nghệ thông tin trở thành một trung tâm đào tạo và nghiên cứu công nghệ thông tin có uy tín trong lĩnh vực kỹ thuật và xây dựng tại Việt Nam.
